بیمه تامین اجتماعی به دو گروه اصلی بیمه اجباری و بیمه خویش فرما تقسیم می شود. بیمه اجباری برای افرادی است که در کارگاه یا واحدی به عنوان کارگر یا کارمند برای کارفرما مشغول به کار هستند و کارفرما موظف به بیمه کردن آنهاست. در مقابل در بیمه های خویش فرما، فرد بدون وابستگی به کارفرما برای برخورداری از پوشش های تامین اجتماعی، شخصا اقدام به پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی برای افزایش سابقه بیمه و برخورداری از حمایت های تامین اجتماعی مانند: درمان و یا بازنشستگی اقدام می کند.
بیمه خویش فرما شامل مواردی مانند: بیمه اختیاری، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، بیمه زنان خانه دار، بیمه دانشجویان، بیمه رانندگان، بیمه کارگران ساختمانی و... است. تفاوت این بیمه ها به وضعیت شغلی و شرایط فرد و همچنین نوع تعهدات و نرخ حق بیمه مربوط می شود.
انواع بیمه تامین اجتماعی
بیمه های تامین اجتماعی به دو گروه اصلی بیمه اجباری و بیمه خویش فرما تقسیم می شوند. تفاوت اصلی این دو گروه در نحوه ایجاد رابطه بیمه ای و پرداخت حق بیمه است؛ در بیمه اجباری، کارفرما وظیفه بیمه کردن کارگر را بر عهده دارد، اما در بیمه های خویش فرما، فرد بدون کارفرما و به صورت شخصی حق بیمه پرداخت می کند.
بیمه اجباری
بیمه اجباری یا بیمه کارگری مربوط به افرادی است که در برابر دریافت مزد یا حقوق برای کارفرما کار می کنند و طبق قانون تامین اجتماعی می بابیست توسط کارفرما بیمه شوند. در این نوع بیمه، کارفرما موظف است کارگر را نزد سازمان تامین اجتماعی بیمه کند و حق بیمه نیز به صورت مشترک توسط کارگر و کارفرما پرداخت می شود.
بر اساس ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاه های مشمول قانون کار مکلفند بر اساس قانون تامین اجتماعی، نسبت به بیمه نمودن کارگران واحد خود اقدام نمایند.
بر اساس ماده ۳۹ قانون تامین اجتماعی، کارفرما مکلف است حق بیمه مربوط به هر ماه را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند. در بیمه اجباری، ۷ درصد حق بیمه سهم کارگر است و ۲۳ درصد دیگر آن را کارفرما پرداخت می کند. از این ۲۳ درصد سهم حق بیمه ای که کارفرما می پردازد، ۳ درصد آن بابت بیمه بیکاری می باشد.
به عنوان مثال، اگر دستمزد مشمول بیمه ۱۰ میلیون تومان باشد، مجموع حق بیمه به ۳ میلیون تومان می شوند که ۷ سهم کارگر مبلغ۷۰۰ هزار تومان و ۲۳ درصد سهم کارفرما مبلغ ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود.
بیمه خویش فرما
بیمه خویش فرما برای افرادی است که کارفرما ندارند و مشمول بیمه اجباری نیستند و میخواهند بدون داشتن کارفرما، خودشان حق بیمه تامین اجتماعی را پرداخت کنند. در این نوع بیمه، شخص مستقیما مسئول پرداخت حق بیمه است و نوع بیمه و میزان تعهدات آن به شرایط و نوع بیمه انتخاب شده بستگی دارد.
بیمه اختیاری، صاحبان حرف و مشاغل آزاد، زنان خانه دار،دانشجویان، رانندگان و کارگران ساختمانی در گروه بیمه های خویش فرما قرار می گیرند.
انواع بیمه خویش فرما
بیمه خویش فرما برای افرادی است که رابطه استخدامی مشمول بیمه اجباری با کارفرما ندارند و می خواهند بدون کارفرما برای خود سابقه بیمه ایجاد کنند یا ادامه دهند. مهم ترین انواع آن عبارتند از:
- بیمه اختیاری
- بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد
- بیمه زنان خانه دار
- بیمه دانشجویان
- بیمه رانندگان
- بیمه کارگران ساختمانی
نرخ حق بیمه در انواع بیمه تامین اجتماعی بیمه خویش فرما یکسان نیست. در بیمه اجباری، مجموع حق بیمه مربوط به حقوق و مزایای مشمول بیمه ۳۰ درصد است که ۷ درصد سهم بیمه شده (کارگر) و ۲۳ درصد سهم کارفرما است.
در انواع بیمه خویش فرما، به ویژه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، نرخ های ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۳ و ۲۷ درصد بر اساس سطح تعهدات انتخاب می شوند. مطابق آیین نامه بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، نرخ های پایین تر تعهدات محدود تری دارند. نرخ ۱۲ درصد که در سال های قبل وجود داشته، در حال حاضر حذف شده است.
نرخ ۲۱ درصد، بازنشستگی، فوت بعد از بازنشستگی و خدمات درمانی را پوشش می دهد. نرخ ۲۳ درصد پوشش فوت قبل و بعد از بازنشستگی را شامل می شود و ۲۷ درصد کامل ترین سطح پوشش را با بازنشستگی، فوت، درمان و از کار افتادگی ارائه می کند.
بیمه اختیاری از انواع بیمه خویش فرما است که برای افرادی است که کار مستقل دارند. نرخ بیمه این نوع از نوع بیمه کامل یا همان بیمه اختیاری ۲۷ درصد تامین اجتماعی است و تمام موارد از جمله بازنشستگی، فوت، درمان و از کار افتادگی را در بر میگیرد. در این نوع بیمه مهلت پرداخت حق بیمه تا دوماه می باشد
بیمه بیکاری جزو خدمات قابل ارائه به کسانی که بیمه خویش فرما هستند نیست، بنابراین ۳ درصد از ۳۰ درصد حق بیمه که مربوط به بیمه بیکاری است، به بیمه های خویش فرما تعلق نمی گیرد و حداکثر نرخ بیمه خویش فرما ۲۷ درصد است.
بیمه اختیاری
بیمه اختیاری یکی از انواع بیمه خویش فرما است و برای افرادی است که می خواهند به صورت شخصی بیمه پردازی کنند. در بیمه اختیاری تامین اجتماعی، نرخ حق بیمه ۲۷ درصد است و این مبلغ به طور کامل توسط خود بیمه شده پرداخت می شود. بیمه اختیاری، پوشش های بازنشستگی، فوت، ازکارافتادگی و خدمات درمانی را شامل می شود و فرد با پرداخت حق بیمه می تواند از این حمایت ها مطابق شرایط و مقررات سازمان تامین اجتماعی استفاده کند.
بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد
بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد یکی از انواع بیمه خویش فرما است و برای افرادی است که به صورت مستقل اشتغال دارند و کارفرمایی ندارند که آنها را بیمه کند، مانند بیمه قالی بافی .
بیمه شده می تواند با توجه به مقررات، یکی از نرخ های ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۳ و ۲۷ درصد را انتخاب کند. تفاوت این نرخ ها در سطح تعهدات بیمه ای است.
تعهدات بيمه اي و نرخ هاي پرداخت حق بيمه به شرح ذیل می باشد:
- بيمه بازنشستگي، فوت قبل و بعد از بازنشستگی با نرخ حق بيمه 16% (14% سهم بيمه شده + 2% سهم دولت).
- بيمه بازنشستگي، فوت قبل و بعد از بازنشستگی و ازکارافتادگی با نرخ حق بيمه 20% (18% سهم بيمه شده + 2% سهم دولت).
- بيمه بازنشستگي، فوت بعد از بازنشستگی و حمایت درمانی با نرخ حق بيمه 24% (21 % سهم بيمه شده + 3% سهم دولت).
- بيمه بازنشستگي، فوت قبل و بعد از بازنشستگی و حمایت درمانی با نرخ حق بيمه 26% (23 % سهم بيمه شده + 3% سهم دولت).
- بيمه بازنشستگي، فوت قبل و بعد از بازنشستگی، ازکارافتادگی و حمایت درمانی با نرخ حق بيمه 30% (27 % سهم بيمه شده + 3% سهم دولت).
بیمه زنان خانه دار
بیمه زنان خانه دار یکی از انواع بیمه خویش فرما است که برای زنان و دخترانی است که میخواهند در قالب بیمه زنان خانه دار تحت پوشش تامین اجتماعی قرار بگیرند. این بیمه بر اساس مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد ارائه می شود و نرخ حق بیمه آن با توجه سطح تعهدات انتخابی یکی از نرخ های ۱۴ یا ۱۸ درصد تعیین می شود.
بیمه دانشجویان
بیمه دانشجویی نیز یکی از انواع بیمه خویش فرما است و بر مبنای مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد ارائه می شود. دانشجو با پرداخت حق بیمه میتواند برای خود سابقه بیمه ای ایجاد کند و نوع پوشش بر اساس یکی از نرخ های ۱۴ یا ۱۸ درصد انتخابی تعیین می شود.
بیمه رانندگان
بیمه رانندگان نیز یکی از انواع بیمه خویش فرما است و با نرخ ۲۷ درصد محاسبه می شود که این نرخ برای رانندگان درون شهری و برون شهری در جدول حق بیمه تامین اجتماعی آمده و پوشش های تامین اجتماعی از جمله: بازنشستگی، فوت، از کار افتادگی و خدمات درمانی را برای رانندگان مشمول فراهم می کند.
بیمه کارگران ساختمانی
بیمه کارگران ساختمانی نیز یکی از انواع بیمه خویش فرما است و با توجه به درجه مهارت کارگر محاسبه می شود و سه سطح درجه یک (ماهر و استادکار)، درجه دو (نیمه ماهر و کمک استادکار) و درجه سه (کارگر عمومی) دارد. ۷ درصد حق بیمه سهم کارگر است و ۲۰ درصد نیز از محل سهم مربوط به سازندگان پرداخت می شود.
بیمه کارگران ساختمانی، پوشش هایی مانند: خدمات درمانی، بازنشستگی، فوت، ازکارافتادگی و حوادث و بیماری ها را شامل می شود.
جدول حق بیمه تامین اجتماعی سال ۱۴۰۵
درصد حق بیمه تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ با توجه به نوع بیمه و میزان تعهدات آن متفاوت است. جدول زیر درصد حق بیمه انواع بیمه های تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ را نشان می دهد.
مبلغ حق بیمه تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ بر اساس نوع بیمه، نرخ حق بیمه و مبنای دستمزد یا درآمد مشمول بیمه تعیین می شود. مبالغ مربوط به انواع بیمه های تامین اجتماعی در جدول زیر ارائه شده است.
مبلغ حق بیمه اجباری رقم ثابتی برای همه افراد نیست و بر اساس دستمزد مشمول بیمه محاسبه می شود. حداقل دستمزد روزانه مبنای کسر حق بیمه در سال ۱۴۰۵، ۵/۵۴۱/۸۵۰ ریال است. علاوه بر دستمزد، برخی مزایای مشمول بیمه نیز در محاسبه حق بیمه لحاظ می شوند.
بنابراین برای محاسبه مبلغ حق بیمه، باید دستمزد و مزایای مشمول بیمه همان فرد مشخص باشد. به همین دلیل مبلغ پرداختی یک فرد با حداقل بگیر و فردی با دستمزد بالاتر یکسان نیست.
| نوع بیمه | درصد | ضریب | حق بیمه ماهانه (تومان) | بازنشستگی | درمان | بیمه بیکاری | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| اجباری | 7 | 1 | 1,200,000 | ✅ | ✅ | ✅ | |
| دانشجویان و زنان خانه دار | ۱۴ درصد | 14 | 1 | 2,400,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ |
| ۱۸ درصد | 18 | 1 | 3,100,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ | |
| صاحبان حرف و مشاغل آزاد | ۱۴ درصد | 14 | 1 | 2,400,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ |
| ۱۸ درصد | 18 | 1 | 3,100,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ | |
| ۲۱ درصد | 21 | 1 | 3,600,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ | |
| ۲۳ درصد | 23 | 1 | 4,000,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ | |
| ۲۷ درصد | 27 | 1 | 4,600,000 | ✅ |
✅ با پرداخت سرانه درمان |
❌ | |
| اختیاری | 27 | 1.2 | 5,600,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| کارگران ساختمانی | درجه یک | 7 | 1.9 | 2,300,000 | ✅ | ✅ | ❌ |
| درجه دو | 7 | 1.6 | 1,900,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| درجه سه | 7 | 1.3 | 1,600,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| قالی بافی | 7 | 1 | 1,200,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| رانندگان درون شهری | 27 | 1.1 | 5,100,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| رانندگان برون شهری سبک | 27 | 1.35 | 6,300,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
| رانندگان برون شهری سنگین | 27 | 1.65 | 7,700,000 | ✅ | ✅ | ❌ | |
سوالات مرتبط با انواع حق بیمه تامین اجتماعی
حق بیمه تامین اجتماعی بسته به نوع بیمه متفاوت است؛ در بیمه اجباری ۳۰ درصد حقوق مشمول بیمه است که ۷ درصد سهم بیمه شده (کارگر) و ۲۳ درصد آن سهم کارفرما می باشد. در بیمه های خویش فرما نرخ حق بیمه متفاوت است و ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۳ یا ۲۷ درصد حقوق است.
سوالات دیگر در مورد انواع بیمه تامین اجتماعی
چنانچه در رابطه با انواع بیمه تامین اجتماعی یا قوانین آن سوال دیگری دارید، میتوانید با دریافت مشاوره تلفنی از متخصصین بیدبرگ اقدام کنید. متخصصین بیدبرگ با سال ها تجربه، مورد شما را با حوصله کامل به صورت دقیق بررسی می کنند و مواردی که در مورد انواع بیمه تامین اجتماعی ممکن است برای شما مشکل ایجاد کند را به شما گوشزد می کنند و راهکارهای تخصصی ارائه می کنند.
دیدگاه خود را ثبت کنید