تعریف کارگاه در قانون کار و تامین اجتماعی

«کارگاه» در مفهوم عرفی به محلی برای انجام فعالیت های تولیدی یا فنی گفته می شود؛ اما در قانون کار و قانون تامین اجتماعی، مفهوم کارگاه بسیار گسترده تر است. یک فروشگاه، دفتر، شرکت خدماتی، کارخانه، کارگاه تولیدی یا حتی برخی محل هایی که فعالیت کاری در آن ها انجام می شود، از نظر قانونی کارگاه محسوب می شوند.

اهمیت تعریف کار در موضوعاتی مانند تشکیل پرونده بیمه، دریافت کد کارگاهی، ارسال لیست بیمه و بازرسی بیمه تامین اجتماعی می باشد. در ادامه، تعریف کارگاه در قانون کار و تامین اجتماعی و ارتباط آن با کد کارگاهی و لیست بیمه را بررسی می کنیم.

بر اساس ماده 4 قانون کار، کارگاه محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می کند، از قبیل: موسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری، مسافربری، خدماتی، تجاری،تولیدی، اماکن عمومی و امثال اینها.

طبق بند دوم ماده 4 قانون کار، تاسیساتی که به اقتضای کار متعلق به کارگاه هستند نیز جز کارگاه محسوب می شوند. نمازخانه، نهارخوری، تعاونی ها، شیرخوارگاه، مهد کودک، درمانگاه، حمام، آموزشگاه حرفه ای، قرائت خانه، مراکز آموزشی، ورزشگاه و وسایل ایاب و ذهاب که فضاهای جانبی کارگاه هستند نیز جز کارگاه محسوب می شوند.

مطابق بند 3 ماده 2 قانون تامین اجتماعی، کارگاه محلی است که بیمه شده به دستور کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می کند.

در این تعریف، به جای واژه کارگر، از واژه «بیمه شده» استفاده شده است. همچنین طبق بند 4 ماده 2 قانون تامین اجتماعی، کارفرما شخص حقیقی یا حقوقی است که بیمه شده به دستور یا به حساب او کار می کند. مدیر یا مسئول اداره کارگاه نیز در حدود اختیارات خود نماینده کارفرما محسوب می شود.

کارگاه در تامین اجتماعی، محل مشخصی است که فعالیت کارفرما و کارگران در آن انجام می شود؛ اما در برخی انواع فعالیت ها مانند: رانندگان، صیادان، قالیبافان و زنان خانه دار، اگرچه چنین محل کاری به شکل معمول وجود ندارد ولی با این حال امکان بیمه شدن وجود دارد.

طبق ماده 188 قانون کار، کارگران کارگاه های خانوادگی که انجام کار در آن ها منحصرا توسط صاحب کار، همسر و خویشاوندان نسبی درجه یک از طبقه اول او انجام می شود، از شمول مقررات قانون کار خارج هستند. با این حال، این موضوع به معنای خروج کارگاه از مقررات تامین اجتماعی نیست و وضعیت بیمه ای آن باید بر اساس مقررات تامین اجتماعی و شرایط اشتغال افراد بررسی شود.

توجه داشته باشید که حتی اگر یک نفر غیر از همسر و خویشاوندان نسبی درجه یک در کارگاهی که خانوادگی بوده شروع به فعالیت کند، کل کارگاه از حالت کارگاه خانوادگی (که مشمول قانون کار نیست) خارج شده و کارگاه مشمول قانون کار و اجرای امور قانون کار مانند: بیمه کارگر می شود.

«کارگاه» مبنای شناسایی محل فعالیت کارفرما و کارکنان در امور بیمه ای است. پس از تشکیل پرونده، سازمان تامین اجتماعی یک کد کارگاهی به محل فعالیت معرفی شده اختصاص می دهد که برای شناسایی کارگاه در سوابق و فرآیند های بیمه ای از آن استفاده می شود.

بر اساس آیین نامه اجرایی ماده 39 قانون تامین اجتماعی، تنظیم لیست بیمه مستلزم شناسایی کامل کارگاه و تعیین شماره مخصوص کارگاه و بیمه شدگان است. در صفحه کد کارگاهی بیدبرگ به تفصیل در این باره صحبت کرده ایم.

کارفرمایی که مشمول مقررات تامین اجتماعی است، برای بیمه کردن کارکنان و ارسال لیست بیمه، باید کارگاه خود را به سازمان تامین اجتماعی معرفی و برای آن پرونده تشکیل دهد.

طبق آیین نامه اجرایی ماده 39 قانون تامین اجتماعی، کارفرمایان کارگاه های مشمول باید حداکثر ظرف 15 روز پس از تاریخ شمول، مشخصات کارگاه و کارگران را به سازمان اعلام کنند. همچنین کارفرمایانی که پس از شمول قانون، کارگاه جدیدی ایجاد می کنند یا کارگاه مشمول قانون به آن ها منتقل می شود، باید مطابق همین مقررات اقدام کنند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره فرآیند تشکیل پرونده و دریافت کد کارگاهی، به صفحه دریافت کد کارگاهی بیدبرگ مراجعه کنید.

در لیست بیمه تامین اجتماعی، اطلاعات کارگاه مشخص می کند که بیمه شدگان و حق بیمه اعلام شده مربوط به کدام پرونده کارفرما هستند. به همین دلیل، اگر یک کارفرما چند محل فعالیت یا چند کارگاه داشته باشد، لیست بیمه باید به کارگاه مربوط به محل اشتغال بیمه شدگان متصل باشد.

بر اساس آیین نامه اجرایی ماده 39 قانون تامین اجتماعی، کارفرمایی که چند کارگاه دارد باید لیست بیمه تامین اجتماعی مربوط به هر کارگاه را جداگانه تنظیم و به سازمان تامین اجتماعی ارسال کند.

دفتر مرکزی محل اصلی اداره شرکت است. اگر کارکنان شرکت در دفتر مرکزی مشغول به کار باشند و این محل به عنوان کارگاه در تامین اجتماعی ثبت شده باشد، اطلاعات و دستمزد این کارکنان در هنگام ارسال لیست بیمه، مربوط به همان کارگاه ثبت می شود.

بنابراین، اگر شرکت دفتر مرکزی داشته باشد و کارکنان فقط در همان محل فعالیت کنند، لیست بیمه کارکنان از طریق همان کارگاه ارسال می شود.

اگر شرکت علاوه بر دفتر مرکزی، در محل دیگری مانند کارخانه، شعبه یا کارگاه جداگانه فعالیت داشته باشد، می بایست به شعبه تامین اجتماعی نزدیک به محل کارخانه یا شعبه دیگر شرکت مراجعه کند و درخواست کد کارگاهی جدید دهد. در این صورت می بایست نسبت به ارسال لیست بیمه جداگانه برای کارخانه یا شعبه دوم شرکت اقدام کرد.

برای مثال، اگر شرکتی یک دفتر مرکزی و یک کارخانه در دو محل متفاوت داشته باشد، در صورتی که برای هر دو محل پرونده کارگاهی جداگانه تشکیل شده باشد، اطلاعات کارکنان دفتر مرکزی در لیست مربوط به دفتر مرکزی و اطلاعات کارکنان کارخانه در لیست مربوط به کارگاه کارخانه ثبت می شود. آیین نامه اجرایی ماده 39 قانون تامین اجتماعی نیز در صورت تعداد کارگاه ها، ارسال جداگانه صورت مزد مربوط به هر کارگاه را مقرر کرده است.

در قرارداد های پیمانکاری، ردیف پیمان زیر مجموعه کد کارگاهی شرکت است و برای تفکیک هر قرارداد از قرارداد های دیگر استفاده می شود. بنابراین یک شرکت یک کد کارگاهی دارد، اما برای هر پروژه یا قرارداد، ردیف پیمان جداگانه دریافت می کند. لیست بیمه کارکنان پروژه با کد کارگاهی شرکت و ردیف پیمان مربوط به همان قرارداد ارسال می شود؛ در نتیجه،‌ کارگاه مشخص می کند بیمه شدگان متعلق به کدام پرونده کارفرما هستند و ردیف پیمان مشخص می کند این افراد در کدام قرارداد پیمانکاری مشغول به کارند. برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحه ردیف پیمان چیست بیدبرگ مراجعه کنید.

نوع شخصیت کارگاه تامین اجتماعی به وضعیت کارفرما بستگی دارد. اگر کارفرما شرکت یا موسسه ای ثبت شده باشد، کارگاه تامین اجتماعی به نام شخص حقوقی تشکیل می شود. اگرچه برای شرکت ها نیز می بایست شخص حقیقی مانند: مدیرعامل به عنوان کارفرما برای کارگاه حقوقی در نظر گرفته شود.

اما اگر فردی بدون ثبت شرکت و به صورت شخصی فعالیت کند، کارگاه تامین اجتماعی به نام شخص حقیقی تشکیل می شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تفاوت شخص حقیقی و حقوقی به صفحه شخص حقیقی و حقوقی بیدبرگ مراجعه کنید.

سازمان تامین اجتماعی برای بررسی وضعیت بیمه ای کارگاه و اطمینان از صحت اطلاعات و لیست های بیمه، در موارد مقرر از کارگاه ها بازرسی می کند. بازرسی ممکن است برای بررسی تعداد کارکنان، وضعیت اشتغال و اطلاعات بیمه ای کارگاه انجام شود. برای ثبت درخواست بازرسی، مشاهده نتیجه بازرسی و اعتراض به گزارش بازرسی تامین اجتماعی به صفحه بازرسی بیمه تامین اجتماعی بیدبرگ مراجعه کنید.