بازخرید مرخصی یکی از موارد مهم در تسویه حساب کارکنان است که معمولا در زمان پایان قرارداد، استعفا، اخراج یا بازنشستگی کارکنان مطرح می شود. بسیاری از کارفرمایان به خصوص کسب و کار های کوچک درباره نحوه محاسبه مبلغ مرخصی استفاده نشده، تکلیف قانونی کارفرما در قبال مرخصی استفاده نشده و نحوه ثبت بازخرید مرخصی در حسابداری حقوق و دستمزد ابهام دارند. از طرف دیگر، برخی کارکنان نیز در زمان قطع همکاری با این سوال مواجه می شوند که آیا کارفرما باید بابت مرخصی های استفاده نشده کارکنان مبلغی به آن ها پرداخت کند یا خیر و در صورت عدم پرداخت مرخصی استفاده نشده توسط کارفرما، مبلغ بازخرید مرخصی استفاده نشده چگونه محاسبه می شود؟
در این مقاله از سایت بیدبرگ، قوانین بازخرید مرخصی، نحوه محاسبه، وضعیت مشمول بودن مالیات و بیمه را بررسی می کنیم.
فهرست
- محاسبه آنلاین بازخرید مرخصی
- بازخرید مرخصی چیست؟
- مرخصی استحقاقی و بازخرید مرخصی در قانون کار
- نحوه محاسبه بازخرید مرخصی و مبنای آن
- انواع روش های پرداخت بازخرید مرخصی
- عدم پرداخت بازخرید مرخصی توسط کارفرما
- آیا بازخرید مرخصی مشمول مالیات است؟
- آیا بازخرید مرخصی مشمول بیمه می شود؟
- تفاوت ذخیره مرخصی با بازخرید مرخصی
- سقف ذخیره مرخصی طبق قانون کار و نحوه انتقال آن به سال بعد
- نحوه ثبت اسناد حسابداری ذخیره مرخصی همراه نمونه سند
محاسبه آنلاین بازخرید مرخصی
محاسبه آنلاین بازخرید مرخصی
بازخرید مرخصی چیست؟
بازخرید مرخصی به معنای پرداخت مبلغی به کارکنان توسط کارفرما، بابت روز های مرخصی استحقاقی استفاده نشده کارکنان ( یا همان مانده مرخصی) است. به عبارت ساده تر، زمانی که پرسنل، بخشی از مرخصی استحقاقی قانونی خود را استفاده نکرده باشد، در زمان پایان همکاری، ارزش ریالی مرخصی های استفاده نشده، محاسبه و توسط کارفرما به وی پرداخت می شود. همچنین، اسم دیگر بازخرید مرخصی، «حقوق ایام مرخصی استفاده نشده» است که در سامانه های مالیاتی از این نام استفاده شده است.
مرخصی استحقاقی مطابق ماده ۶۴ قانون کار یکی از حقوق قانونی کارگران مشمول قانون کار است و کارفرما موظف است امکان استفاده از آن را برای کارکنان فراهم کند. با این حال، مطابق ماده ۷۱ قانون کار، اگر به دلیل پایان همکاری یا ترک کار امکان استفاده از مرخصی باقی مانده وجود نداشته باشد، موضوع پرداخت مبلغ آن تحت عنوان بازخرید مرخصی مطرح می شود. به عنوان مثال، اگر یک کارگر هنگام پایان قرارداد دارای ۱۰ روز مرخصی استفاده نشده باشد، معادل ریالی این تعداد روز باید در محاسبات تسویه حساب مانده مرخصی وی لحاظ شود. هم چنین اگر کارگری بیش از تعداد مرخصی استحقاقی محقق شده خود را استفاده کند، مشمول مرخصی منفی است که سبب منفی شدن مانده مرخصی خواهد شد.
مرخصی استحقاقی و بازخرید مرخصی در قانون کار
در قانون کار، اصطلاح «بازخرید مرخصی» به صورت مستقیم تعریف نشده است. اما در ماده ۷۱ قانون کار، ابراز شده است که در صورت فسخ قرارداد کار یا خاتمه آن، مطالبات مربوط به مدت مرخصی استحقاقی استفاده نشده به وی پرداخت شود.
اگر کارفرما در زمان قطع همکاری کارگر، از پرداخت مطالبات قانونی مربوط به بازخرید مرخصی خودداری کند، کارگر می تواند از طریق شکایت از کارفرما در اداره کار، نسبت به مطالبه حقوق خود اقدام کند.
نحوه محاسبه بازخرید مرخصی و مبنای آن
مبلغ بازخرید مرخصی بر اساس دو معیار مشخص می شود:
- تعداد روز های مرخصی استحقاقی استفاده نشده
- مزد روزانه با احتساب مزایا ( حقوق و مزایا شامل: مزد روزانه، پایه سنوات، بن کارگری، حق مسکن و غیره) بدون در نظر گرفتن مزایای تبعی مزد مانند: اضافه کاری، شب کاری، نوبت کاری و غیره
نحوه محاسبه بازخرید مرخصی و فرمول کلی آن به قرار زیر است:
مبلغ بازخرید مرخصی = تعداد روز های مرخصی استحقاقی استفاده نشده × مزد روزانه با احتساب مزایا
برای محاسبه مزد روزانه، ابتدا آخرین مزد ثابت ماهانه کارمند در نظر گرفته می شود. آخرین مزد ثابت ماهانه شامل مزد پایه و مزایا (بدون در نظر گرفتن مزایای تبعی مزد مانند: اضافه کاری، شب کاری، نوبت کاری و...) است. سپس این مبلغ بر عدد ۳۰ تقسیم می شود تا مزد روزانه به دست آید.
برای محاسبه تعداد روز های مرخصی استحقاقی استفاده نشده در یک سال، باید تعداد روز های مرخصی استحقاقی تعلق گرفته را از تعداد روز های مرخصی استحقاقی استفاده شده کسر کنیم.
فرمول محاسبه تعداد روز های مرخصی استحقاقی محقق شده به قرار زیر است:
( ۳۶۵ ÷ تعداد روز های اشتغال در یک سال ) × ۲۶ = تعداد روز های مرخصی استحقاقی تعلق گرفته
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه محاسبه مانده مرخصی می توانید به صفحه محاسبه مرخصی استفاده نشده بیدبرگ مراجعه کنید.
انواع روش های پرداخت بازخرید مرخصی
پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی کارکنان معمولا به دو روش انجام می شود:
- پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی در زمان قطع همکاری.
- پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی در طول دوره اشتغال.
۱. پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی در زمان قطع همکاری
پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی در زمان قطع همکاری، رایج ترین نوع پرداخت بازخرید مرخصی می باشد. در این حالت، اگر در زمان قطع همکاری، کارمند دارای مانده مرخصی استحقاقی استفاده نشده باشد، کارفرما موظف است که مبلغ بازخرید مرخصی را در فرم تسویه حساب پرسنل لحاظ کند. کارفرما در زمان قطع همکاری کارگر، موظف است که علاوه بر پرداخت حقوق معوقه، حق سنوات، عیدی و سایر مزایای پرداخت نشده پرسنل، مبلغ بازخرید مرخصی پرسنل (در صورت داشتن مانده مرخصی) را نیز پرداخت کند.
۲. پرداخت بازخرید مرخصی در طول دوره اشتغال
در برخی شرکت ها که می خواهند تسویه حساب پرسنل سریع تر انجام شود، امکان پرداخت بازخرید مرخصی را به صورت ماهانه در نظر می گیرند. در این حالت، در صورتی که پرسنل از مرخصی استحقاقی خود استفاده نکرده باشند، به میزانی که استفاده نکرده اند در انتهای ماه، مرخصی استفاده نشده به وی پرداخت می شود. البته توجه داشته باشید از آنجا که بازخرید مرخصی مشمول بیمه و مالیات نیست، تحت اضافات در هنگام صدور فیش حقوقی اقدام کنند.
نکته ای دیگر در هنگام تسویه حساب بازخرید مرخصی، نگهداری مستندات پرداخت بانکی است. در صورتی که کارفرما مستندات بانکی پرداخت مانده مرخصی را نگه داری نکند و در آینده کارگر از وی در اداره کار شکایت کند، مجدد مجبور به پرداخت مانده مرخصی به کارگر می شود!
همچنین، به کارفرمایان و حسابداران حقوق و دستمزد توصیه می شود که مستندات بانکی پرداخت های بازخرید مرخصی در طول دوره اشتغال را به صورت شفاف در نرم افزار حقوق و دستمزد و سوابق پرسنلی ثبت کنند. در غیر این صورت، ممکن است کارمند در زمان تسویه حساب مدعی شود که مرخصی خود را استفاده نکرده یا وجه آن را دریافت نکرده است.
عدم پرداخت بازخرید مرخصی توسط کارفرما
اگر در زمان قطع همکاری، کارگر دارای مانده مرخصی باشد و کارفرما از پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی در تسویه حساب کارگر خودداری کند. در این صورت، کارگر می تواند با ثبت دادخواست در اداره کار (اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی نزدیک به محل کارگاه مورد نظر)، مطالبه خود را از طریق هیات تشخیص اداره کار پیگیری کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ثبت شکایت از کارفرما از طریق سامانه جامع وزارت کار، می توانید به صفحه شکایت از کارفرما اینترنتی بیدبرگ مراجعه کنید.
آیا بازخرید مرخصی مشمول مالیات است؟
خیر، مبلغ بازخرید مرخصی مشمول مالیات بر حقوق نمی باشد. طبق بند ۵ ماده ۹۱ قانون مالیات های مستقیم، حقوق ایام مرخصی استفاده نشده (یا همان بازخرید مرخصی) از مالیات بر درآمد حقوق معاف است. نکته مهم دیگر این است که در سامانه های مالیاتی، به جای استفاده از واژه بازخرید مرخصی، از اصطلاح، «حقوق ایام مرخصی استفاده نشده»، استفاده شده است. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه موارد مشمول و غیر مشمول مالیات و بیمه در حقوق و دستمزد، می توانید به صفحه جدول موارد مشمول بیمه و مالیات بیدبرگ مراجعه نمایید.
آیا بازخرید مرخصی مشمول بیمه می شود؟
خیر، مبلغ بازخرید مرخصی مشمول کسر حق بیمه تامین اجتماعی نیست. طبق بند د از فصل سوم بخشنامه ۴۱۹۵ تامین اجتماعی، بازخرید مرخصی مشمول بیمه نیست.
تفاوت ذخیره مرخصی با بازخرید مرخصی
ذخیره مرخصی و بازخرید مرخصی دو مفهوم مرتبط، اما متفاوت هستند. ذخیره مرخصی عبارت است از انتقال روزهای مرخصی استحقاقی استفاده نشده کارگر در یک سال (تا سقف 9 روز در سال) به سال بعد به منظور استفاده کارگر در آینده. در حالی که بازخرید مرخصی یعنی تبدیل ایام مرخصی استحقاقی استفاده نشده یا همان مانده مرخصی به مبلغ نقدی که معمولا در زمان قطع همکاری به کارگر پرداخت می شود.
سقف ذخیره مرخصی طبق قانون کار و نحوه انتقال آن به سال بعد
طبق ماده ۶۴ قانون کار، در هر سال به کارگران معادل ۲۶ روز کاری، مرخصی استحقاقی با حقوق تعلق می گیرد. همچنین مطابق ماده ۶۶ قانون کار، کارگر نمی تواند بیش از ۹ روز از مرخصی استحقاقی استفاده نشده خود را در یک سال، ذخیره کند. بنابراین کارفرما باید ذخیره مرخصی کارکنان را به صورت منظم مدیریت کند تا تعداد روزهای مرخصی استفاده نشده کارکنان بیش از اندازه انباشته نشود. انباشته شدن مرخصی های استفاده نشده برای مدت طولانی می تواند در زمان پایان همکاری، باعث افزایش مبلغ بازخرید مرخصی و ایجاد اختلاف در زمینه مطالبات کارمند شود.
نحوه ثبت اسناد حسابداری ذخیره مرخصی همراه نمونه سند
فرض کنید در شرکت الف، هزینه ذخیره مرخصی تمامی کارکنان در اردیبهشت ماه، معادل ۱,۲۸۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است. در نتیجه، در پایان اردیبهشت ماه سند حسابداری ذخیره مرخصی زیر صادر می شود:
| نام حساب | بدهکار (ریال) | بسنانکار (ریال) |
|---|---|---|
| هزینه حقوق و دستمزد - هزینه ذخیره مرخصی | ۱,۲۸۰,۰۰۰,۰۰۰ | |
| بدهی های جاری - ذخیره مرخصی کارکنان | ۱,۲۸۰,۰۰۰,۰۰۰ |
همچنین، هزینه ذخیره مرخصی تمامی کارکنان در خرداد ماه، معادل ۱,۳۵۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است. در نتیجه، در پایان خرداد ماه سند حسابداری ذخیره مرخصی زیر صادر می شود:
| نام حساب | بدهکار (ریال) | بسنانکار (ریال) |
|---|---|---|
| هزینه حقوق و دستمزد - هزینه ذخیره مرخصی | ۱,۳۵۰,۰۰۰,۰۰۰ | |
| بدهی های جاری - ذخیره مرخصی کارکنان | ۱,۳۵۰,۰۰۰,۰۰۰ |
در نتیجه، مانده حساب ذخیره مرخصی کارکنان تا پایان خرداد ماه: ۲,۶۳۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است.
فرض کنید یکی از کارکنان به نام آقای کریمی در تاریخ ۳۱ خرداد همان سال از شرکت خارج شده است. این کارمند در زمان تسویه حساب، ۱۲ روز مرخصی استحقاقی استفاده نشده داشته و آخرین مزد روزانه با احتساب مزایای این کارمند، ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال بوده است. بنابراین مبلغ بازخرید مرخصی وی به شرح زیر محاسبه می شود:
۱۲ روز × ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال = ۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
در زمان تسویه حساب کارکنان، مبلغ بازخرید مرخصی از حساب «ذخیره مرخصی کارکنان» بدهکار (کسر) می شود. همچنین، این مبلغ هم زمان در حساب «حقوق و مزایای پرداختنی کارکنان» بستانکار می شود (افزایش می یابد). این ثبت معمولا همراه با سایر ثبت های مربوط به تسویه حساب کارمند و یا به صورت یک ثبت مرکب صادر می شود. اما در اینجا برای سادگی به صورت جدا ثبت شده است. ثبت شناسایی بدهی بازخرید مرخصی کارمند (آقای کریمی) به قرار زیر است:
| نام حساب | بدهکار (ریال) | بسنانکار (ریال) |
|---|---|---|
| بدهی های جاری - ذخیره مرخصی کارکنان | ۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ | |
| سایر حساب های پرداختنی - حقوق و مزایای پرداختنی کارکنان | ۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ |
همچنین، ثبت پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی کارمند کارمند آقای کریمی نیز به قرار زیر است:
| نام حساب | بدهکار (ریال) | بسنانکار (ریال) |
|---|---|---|
| سایر حساب های پرداختنی - حقوق و مزایای پرداختنی کارکنان | ۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ | |
| موجودی نقد و بانک - بانک | ۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ |
درنتیجه، مانده حساب ذخیره مرخصی کارکنان پس از تسویه با آقای محمدی معادل مبلغ زیر است:
۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰ - ۲,۶۳۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۲,۴۵۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
سوالات متداول در زمینه بازخرید مرخصی
نحوه محاسبه بازخرید مرخصی و فرمول کلی آن به قرار زیر است:
مبلغ بازخرید مرخصی = تعداد روز های مرخصی استحقاقی استفاده نشده × مزد روزانه با احتساب مزایا
ثبت نکردن پرداخت بازخرید مرخصی در اسناد حسابداری حقوق و دستمزد می تواند باعث ایجاد مشکل در اثبات پرداخت بازخرید مرخصی کارکنان در هیات حل اختلاف اداره کار شود. در صورتی که کارمند پس از تسویه، ادعا کند که مبلغ بازخرید مرخصی را دریافت نکرده است و از کارفرما شکایت نماید، کارفرما در اثبات پرداخت مبلغ بازخرید مرخصی با مشکل مواجه می شود. اما از آنجا که بازخرید مرخصی از بیمه و مالیات معاف می باشد، در نتیجه عدم ثبت آن مشکلی در زمینه بیمه و مالیات ایجاد نمی کند.
خیر. هدف اصلی مرخصی استحقاقی در قانون کار، استفاده کارگر از زمان استراحت قانونی است و کارفرما نباید پیش از قطع همکاری، کارکنان را مجبور به تبدیل مرخصی به وجه نقد کند. بازخرید مرخصی معمولا در زمان پایان همکاری و تسویه حساب پرداخت می شود. مگر اینکه توافقی بین کارفرما و کارگر در زمینه بازخرید مرخصی حین اشتغال وجود داشته باشد.
بازخرید مرخصی معمولا در زمان پایان همکاری و در قالب تسویه حساب پرداخت می شود. در نتیجه، نیازی به ثبت آن در فیش حقوقی ماهانه کارکنان نیست. با این حال، اگر کارگاه طبق رویه داخلی و توافق با کارکنان، مبلغ مرخصی استفاده نشده را در طول دوره اشتغال به طور ماهانه پرداخت می کند. در این حالت، مبلغ بازخرید مرخصی باید در فیش حقوقی ماهانه ثبت شود. با توجه به اینکه بازخرید مرخصی مشمول بیمه و مالیات نیست، این مبلغ باید به صورت جداگانه از حق السعی و حقوق و مزایای مشمول بیمه و مالیات در فیش حقوقی ثبت شود. برای تهیه فیش حقوقی به صورت آنلاین، می توانید به صفحه فیش حقوقی آنلاین بیدبرگ مراجعه کنید.
فروش مانده مرخصی یعنی پرسنل با هم نسبت به خرید و فروش و نقل و انتقال مرخصی استحقاقی استفاده نشده خود اقدام کنند. در این حالت، مبلغ بازخرید مرخصی مستقیما از طرف کارفرما به پرسنل پرداخت نشده است. در نتیجه، پرسنل بعد از قطع همکاری می تواند از کارفرما بابت عدم پرداخت بازخرید مرخصی در زمان تسویه حساب، شکایت کند. زیرا در حالت فروش مانده مرخصی از یک پرسنل به پرسنل دیگر، کارفرما مستندات و مدارکی در زمینه پرداخت کردن بازخرید مرخصی به پرسنل وجود ندارد.
سوالات دیگر در مورد بازخرید مرخصی
چنانچه در رابطه با بازخرید مرخصی یا قوانین آن سوال دیگری دارید، می‌توانید با دریافت مشاوره تلفنی از متخصصین بیدبرگ اقدام کنید. متخصصین بیدبرگ با سال ها تجربه، مورد شما را با حوصله کامل به صورت دقیق بررسی می کنند و مواردی که در مورد بازخرید مرخصی ممکن است برای شما مشکل ایجاد کند را به شما گوشزد می کنند و راهکارهای تخصصی ارائه می کنند.
دیدگاه خود را ثبت کنید