حقوق و قرارداد درصدی و پورسانتی: دانلود رایگان نمونه word و pdf

در این صفحه بیدبرگ علاوه بر بررسی انواع حقوق و قرارداد درصدی و پورسانتی و نکات حقوقی آن، نمونه قرارداد کار درصدی و قرارداد درصدی بدون بیمه را برای دانلود رایگان قرار داده ایم.

لغت پورسانت یک کلمه فرانسوی (Pourcentage) به معنای «درصد» است. به علاوه معادل انگلیسی واژه پورسانت، لغت Commission یا همان کمیسیون است.

حقوق درصدی و پورسانتی، مزدی متغیر و مبتنی بر عملکرد است که در آن تمام یا بخشی از حقوق پرسنل بر اساس توافق طرفین و در قبال تحقق فروش، جذب مشتری، وصول مطالبات و غیره پرداخت می‌ شود.

در قانون کار به طور مستقیم به اصطلاح «پورسانت» پرداخته نشده است. اما معادل شبیه به پورسانت، یعنی کارمزد تعریف شده است. طبق ماده ۳۵ قانون کار در صورتی که بر اساس میزان انجام کار و یا محصول تولید شده وجوهی پرداخت شود، به آن " کارمزد " گفته می شود. طبق این ماده قانونی کارمزد (یا همان پورسانت) یکی از انواع مزد است که در مقابل انجام کار به کارگر پرداخت می شود.

بنابراین از آنجایی که در قرارداد درصدی و پورسانتی رابطه مزدی با کارفرما برقرار است، در صورت وجود رابطه تبعی (تابعیت از کارفرما در انجام کار)، مشمول قانون کار می باشد.

طبق آیین نامه اجرایی تبصره 2 ماده 35 قانون کار موارد زیر در مورد حقوق کارمزدی که معادل حقوق درصدی و پورسانتی است، برداشت می شود:

1. مجموع مزد و کارمزدی که پرداخت می‌ شود، نباید از حداقل مزد قانونی به نسبت ساعات کارکرد، کمتر باشد. یعنی اگر کارمزد پرسنل کمتر از حقوق پایه قانونی شد، کارفرما موظف است ما به‌ التفاوت را پرداخت کند تا به حداقل حقوق برسد.
2. مبنای محاسبه فوق‌ العاده اضافه‌ کاری، شب‌ کاری و نوبت‌ کاری برای کارگران کارمزدی، نرخ کارمزد آنان است (نه حقوق پایه ثابت).
3. مبنای محاسبه مزد، حقوق، حق سنوات و مزایای پایان کار (عیدی و سنوات) برای هر سه نظام، میانگین مجموع پرداختی‌ها در آخرین ۹۰ روز کارکرد کارگر است.

همچنین برای جلوگیری از اختلاف بین کارگر و کارفرما، باید در قرارداد درصدی و پورسانتی موارد زیر به‌صورت شفاف تعیین شود:

• درصد پورسانت
• مبنای محاسبه پورسانت (بر مبنای مبلغ کل فروش، مطالبات وصول شده فروش و ...)
• زمان پرداخت پورسانت
• شرایط استحقاق دریافت پورسانت
• وضعیت پورسانت در صورت فسخ یا خاتمه قراردادکار

برای پرسنل با حقوق درصدی و پورسانتی (دارای حقوق متغیر) به منظور محاسبه بسیاری از مطالبات قانونی مانند مرخصی استحقاقی، پایه سنوات، عیدی و حق سنوات، معمولا میانگین مزد دریافتی مبنای محاسبه قرار می‌ گیرد. فرمول مزد روزانه پرسنل با حقوق درصدی و پورسانتی به قرار زیر است:

تعداد روز های کارکرد همان دوره ÷ مجموع حقوق و پورسانت دوره = مزد روزانه

به عنوان مثال، کارمندی طی سه ماه، ۱۰۶ میلیون تومان بابت حقوق درصدی و پورسانتی دریافتی داشته و ۹۳ روز کار کرده است.

در نتیجه مزد روزانه آن کارمند به روش زیر به دست می آید:

حدود ۱٬۱۴۰٬۰۰۰ (تومان) = ۹۳ (روز) ÷ ۱۰۶٬۰۰۰٬۰۰۰ (تومان) = مزد روزانه کارمند

پرداخت حقوق درصدی و پورسانتی معمولا به روش های مختلفی در کسب و کارها انجام می‌ شود. در زیر به شش روش پرداخت حقوق درصدی و پورسانتی پرداخته ایم:

۱. حقوق ثابت به همراه پورسانت

در این روش، پرسنل علاوه بر دریافت حقوق ثابت، درصدی از فروش یا عملکرد خود را نیز دریافت می‌ کند. این روش رایج‌ترین مدل روش پرداخت پورسانت و حقوق درصدی در شرکت‌ های خصوصی است. زیرا روش پرداخت حقوق ثابت به همراه پورسانت، همزمان با ایجاد امنیت شغلی، پرسنل را تشویق به افزایش فروش می کند.

به عنوان مثال، ممکن است در قرارداد کار قید شود که یک کارمند ماهانه ۲۰ میلیون تومان حقوق ثابت و ۱ درصد از فروش خود را نیز به عنوان پورسانت دریافت کند.

۲. حقوق کاملا پورسانتی

در این روش، حقوق پرسنل صرفا بر اساس درصد فروش، جذب مشتری، وصول مطالبات و غیره محاسبه می‌ شود و حقوق ثابت برای پرسنل در نظر گرفته نمی‌ شود. به عنوان مثال، یک کارمندی در یک شرکت به میزان ۵ درصد از کل فروش شرکت پورسانت دریافت می کند و اگر کل فروش شرکت در ماه ۶۰۰ میلیون تومان باشد، حقوق پورسانتی دریافتی آن کارمند، ۳۰ میلیون تومان خواهد بود.

این روش بیشتر در مشاغلی مانند مشاوران املاک، بازاریابان، نمایندگان فروش و برخی کسب‌ و کارهای خدماتی استفاده می‌ شود. در مواردی که رابطه بین طرفین، رابطه کارگری و کارفرمایی محسوب شود، پرداخت حقوق به‌صورت کاملا پورسانتی، کارفرما را از رعایت حداقل مزد، بیمه و سایر حقوق و مزایای مقرر در قانون کار معاف نمی‌ کند.

۳. پورسانت پلکانی

در این روش، با افزایش فروش، درصد پورسانت نیز افزایش پیدا می‌ کند. این مدل به منظور تشویق کارکنان به افزایش فروش استفاده می‌ شود.

برای مثال:

• تا ۵۰۰ میلیون تومان فروش: ۲ درصد
• از ۵۰۰ تا ۱ میلیارد تومان: ۳ درصد
• بیش از ۱ میلیارد تومان: ۴ درصد

۴. پورسانت بر اساس تحقق هدف فروش

در این روش، کارفرما برای هر دوره زمانی (مثلا یک ماه یا یک فصل)، حداقل هدف فروش را تعیین می‌ کند. کارمند تنها در صورتی مستحق دریافت پورسانت است که حداقل هدف فروش را محقق کند. در واقع، رسیدن به هدف فروش، شرط پرداخت پورسانت است.

برای مثال:

فرض کنید در قرارداد کار یک کارمند موارد زیر ذکر شده است:

• هدف فروش ماهانه: ۷۰۰ میلیون تومان
• پورسانت: ۳ درصد مبلغ فروش

در نتیجه اگر:

• فروش کارمند ۶۵۰ میلیون تومان باشد: چون هدف فروش محقق نشده است، پورسانتی پرداخت نمی‌ شود.
• فروش ۷۰۰ میلیون تومان باشد: هدف فروش محقق شده و کارگر ۳ درصد از ۷۰۰ میلیون تومان مبلغ فروش، یعنی ۲۱ میلیون تومان پورسانت دریافت می‌ کند.
• فروش ۹۰۰ میلیون تومان باشد: هدف فروش محقق شده و پورسانت برابر با ۲۷ میلیون تومان خواهد بود.

۵. پورسانت بر اساس وصول مطالبات

در برخی کسب‌ و کارها مانند: شر خری، پورسانت بر اساس مبلغ وصول‌ شده از مشتری محاسبه می‌ شود (نه بر اساس مبلغ فروش محقق شده).

برای مثال:

اگر یک کارمند ۵۰۰ میلیون تومان فروش انجام دهد، اما مشتری فقط ۲۰۰ میلیون تومان به شرکت پرداخت کند، پورسانت آن کارمند بر مبنای همان ۲۰۰ میلیون تومان محاسبه می‌ شود. در نتیجه اگر نرخ پورسانت ۵ درصد باشد، پورسانت کارمند، ۵ درصد از ۲۰۰ میلیون تومان یعنی ۱۰ میلیون تومان، خواهد بود.

۶. پورسانت ترکیبی

در این روش، چند معیار به‌ صورت هم‌ زمان مبنای پرداخت قرار می‌ گیرد؛ مانند حقوق و مزایای قانونی، درصد فروش، پاداش تحقق هدف و پورسانت وصول مطالبات. این مدل معمولا برای مدیران فروش، سرپرستان فروش و کارشناسان فروش در شرکت‌ های بزرگ استفاده می‌ شود.

برای مثال، کارگر علاوه بر دریافت حقوق و مزایای قانونی، درصدی از فروش را به‌عنوان پورسانت دریافت می‌ کند و در صورت تحقق هدف فروش یا جذب مشتری جدید، پاداش جداگانه‌ ای نیز به او تعلق می‌ گیرد.

برای مثال:

فرض کنید در قرارداد کار شرایط زیر ذکر شده است:

• حقوق ثابت: ۲۰ میلیون تومان
• پورسانت: ۲ درصد مبلغ فروش
• پاداش: ۱۰ میلیون تومان در صورت فروش بیش از ۱ میلیارد تومان

اگر کارگر در یک ماه ۱٬۲ میلیارد تومان فروش داشته باشد، ۲۰ میلیون تومان حقوق ثابت، ۲۴ میلیون تومان پورسانت (۲ درصد از ۱٬۲ میلیارد تومان) و ۱۰ میلیون تومان پاداش دریافت می‌ کند.

در جدول زیر تفاوت حقوق درصدی (پورسانت) با کارمزد، کارانه و پاداش توضیح داده شده است.

قرارداد درصدی یا پورسانتی نوعی از قرارداد است که در آن پرسنل بر اساس میزان عملکرد، فروش یا سود، حق‌ الزحمه دریافت می‌ کنند. این قرارداد ها انواع مختلفی دارد. رایج ترین نوع قرارداد های درصدی از نوع قرارداد کار می باشد. در این نوع قرارداد، کارفرما با تعیین درصدی از درآمد یا فروش باعث ایجاد انگیزه و افزایش بهره وری در محیط کار می شود. به عبارت دیگر، به جای پرداخت حقوق ثابت، کارکنان با توجه به عملکردشان و میزان فروش یا درآمدی که ایجاد می‌ کنند، درصدی از این درآمد را به عنوان دستمزد دریافت می‌ کنند.

نحوه محاسبه حقوق در قرارداد درصدی به این صورت است که معمولا در ازای انجام کار مشخص، مبلغی به‌ عنوان پاداش (پورسانت) پرداخت می‌ شود. در این نوع قرارداد ها برخلاف قرارداد های با حقوق ثابت، حقوق دریافتی وابسته به نتیجه کار است.

قراردادهای درصدی معمولا از نوع قرارداد کار هستند. ولی در برخی مشاغل قرارداد درصدی از نوع قرارداد مشارکت یا قرارداد همکاری به صورت پیمانکاری منعقد می شود. بنابراین قرارداد درصدی با توجه به ماهیت ارتباط و تعهدات طرفین می تواند به اشکال زیر تنظیم شود:

1. قرارداد کار درصدی: اکثر قراردادهایی که تحت عنوان قرارداد درصدی و یا بازاریابی پورسانتی منعقد می شوند، با توجه به ماهیت مزدی و تبعی که با کارفرما وجود دارد از نوع قرارداد کار هستند.
2. قرارداد پیمانکاری درصدی:‌ برخی کارفرمایان برای اجتناب از پرداخت حق بیمه و حقوق پایه، قرارداد بازاریابی را به صورت قرارداد پیمانکاری تک نفره تنظیم می کنند. البته معمولا تامین اجتماعی در حسابرسی و یا بازرسی، این قرارداد ها را مشمول پرداخت حق بیمه پیمانکاری و یا کارگری و کارفرمایی می کند. کارفرما نیز برای اثبات اینکه این همکاری از نوع قرارداد پیمانکاری تک نفره بوده چالش هایی پیش رو خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می شود قرارداد های درصدی و پورسانتی به صورت قرارداد کار تنظیم شود.
3. قرارداد مشارکت درصدی: در برخی مواقع همکاری به صورتی شراکتی است. به نحوی که به هریک از طرفین درصدی از درآمد حاصل از فعالیت تعلق می گیرد. به عنوان مثال قرارداد سالن زیبایی با ناخن کار یا قرارداد گاراژ مکانیکی با مکانیک یا صافکار. از آنجایی که در اینجا رابطه مزدی و رابطه تبعی بین طرفین برقرار نیست، این نوع از قرارداد درصدی مشمول قانون کار نمی شود.

قرارداد کار درصدی، همان قرارداد کار است. قرارداد کار درصدی براساس قانون کار تنظیم می‌شود و در آن از ارتباط کارگری کارفرمایی میان شخص کارگر و کارفرما صحبت می‌شود.

در متن قرارداد کار درصدی، اطلاعاتی حاوی مشخصات طرفین قرارداد، موضوع کار، شرایط کار، ساعت کار، شرح وظایف، حقوق و مزایا و سایر شروط خاص دیگر نوشته می‌ شود. تا اینجا تفاوتی میان قرارداد کار درصدی با قرارداد کار وجود ندارد. تنها تفاوت این دو قرارداد در این است که در قرارداد کار درصدی علاوه بر حقوق اصلی، امکان افزایش حقوق بیشتر هم وجود دارد. نحوه دستیابی به حقوق بیشتر در متن قرارداد، بیان می‌ شود و برای آن شروط خاصی تعیین شده است. برای جلوگیری از بروز اختلافات، قرارداد باید حاوی اطلاعات زیر باشد:

• مشخصات طرفین
• مدت قرارداد
• شرح دقیق وظایف و حوزه فعالیت
• حقوق پایه
• نحوه محاسبه درصد یا پورسانت
• زمان و شرایط پرداخت و تسویه پورسانت (به عنوان مثال بعد از وصول مبلغ فروش)
• مشخص بودن سقف یا کف پرداخت در صورت وجود
• شرایط فسخ قرارداد

از آنجایی که قرارداد پورسانتی نوعی قرارداد کار است،‌ نکات و اصول کلی قرارداد کار در چارچوب قانون کار می بایست در آن رعایت شود. یکی از موارد مهم در قرارداد درصدی و پورسانتی نحوه محاسبه حقوق می باشد. برخلاف سایر قرارداد ها که در آن حقوق و مزایا مشخص و تعریف شده است، در کارهای درصدی مبلغ نهایی حقوق به میزان کارکرد پرسنل بستگی دارد. در این قرارداد ها معمولا مبلغی به عنوان حقوق پایه در نظر گرفته می شود و بخش دیگری از حقوق به صورت درصد یا پورسانت در نظر گرفته می شود. برخی کارفرمایان کل حقوق را به صورت درصدی یا پورسانتی محاسبه می کنند. در اینجا نکات زیر در محاسبه حقوق و مزایای قرارداد های درصدی باید در نظر گرفته شود:

• رعایت حداقل حقوق اداره کار: مبلغ حقوق و مزایا برای پرسنل تمام وقت با قرارداد درصدی نمی تواند کمتر از حداقل حقوق اداره کار باشد. حتی اگر کل حقوق به صورت درصدی محاسبه می شود، لازم است که حقوق و مزایا به نسبت مدت کارکرد، کمتر از حقوق اداره کار نباشد. در واقع اگر مبلغ حقوق درصدی یا پورسانتی ماهانه از حداقل حقوق اداره کار به نسبت ساعات کارکرد کمتر باشد، تفاوت حقوق درصدی ماهانه با حداقل حقوق اداره کار نیز باید به حقوق ماهانه اضافه شود. همچنین اگر حقوق درصدی و پورسانتی از حداقل حقوق اداره کار بیشتر باشد، مبلغ حقوق درصدی و پورسانتی به عنوان حقوق و دستمزد پرداخت خواهد شد.
  برای تعیین حقوق پایه در قرارداد های پورسانتی پیشنهاد می شود حداقل حقوق اداره کار را به عنوان حقوق پایه در نظر بگیرید و مابقی را به صورت درصدی یا پورسانت مشخص کنید. اگر پیش بینی می کنید مبلغ کل حقوق پرداختی کمتر از حداقل حقوق اداره است، می توانید قرارداد کار پاره وقت تنظیم کنید و تعداد روز های کارکرد را کمتر در نظر بگیرید. مبلغ حقوق پایه در این حالت به نسبت روز های کارکرد تعیین می شود. همچنین برای اطلاع از حداقل حقوق اداره کار امسال، به صفحه جدول حقوق کارگران بیدبرگ مراجعه کنید.
• مزایای اجباری قرارداد درصدی: مزایای حق اولاد، بن کارگری و حق مسکن باید به نسبت کارکرد محاسبه و پرداخت شوند.
• تعیین مبنای محاسبه کارمزد یا پورسانت: باید درصد مناسب و مشخصی از درآمد، فروش یا سود شرکت به عنوان کارمزد تعریف شود. برای این منظور، باید نوع درآمد، زمان پرداخت و تعیین پایه محاسباتی مشخص شود.
• تعیین حداکثر پورسانت در صورت نیاز: در صورتی که برای پرداخت حقوق محدودیتی وجود دارد می بایست در قرارداد به صورت شفاف مطرح شود. ممکن است کارفرما بنا به دلایلی برای پرداخت پورسانت یا کارمزد سقف تعیین کند. در این شرایط لازم حداکثر مبلغ پورسانت قابل پرداخت در قرارداد ذکر شود.
• تعیین زمان و شرایط پرداخت پورسانت: علاوه بر نحوه محاسبه پورسانت بر اساس میزان درآمد، فروش یا کار انجام شده، شرایط پرداخت پورسانت نیز مهم است. به عنوان مثال در قرارداد درصدی بازاریاب ممکن شرط پرداخت پورسانت این باشد که مبلغ فروش وصول شده باشد. یا در قرارداد درصدی کارگر ممکن است مبلغ پورسانت بر اساس حجم محصول تولید شده محاسبه و در پایان هر ماه همراه با حقوق پایه واریز شود.

برای تنظیم قرارداد درصدی و پورسانتی به گونه ای که مشمول قانون کار و بیمه نباشد، قرارداد پیمانکاری درصدی می تواند راهکار مناسبی باشد. هرچند معمولا در حسابرسی و یا بازرسی بیمه تامین اجتماعی، این قرارداد ها از نوع قرارداد کار و مشمول پرداخت حق بیمه در نظر گرفته می شوند.

کارفرما نیز برای اثبات اینکه این همکاری از نوع قرارداد پیمانکاری تک نفره بوده چالش هایی پیش رو خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می شود قرارداد های درصدی و پورسانتی حدالمقدور به صورت قرارداد کار تنظیم شود.

در صورتی که قصد تنظیم قرارداد پورسانتی به صورت پیمانکاری و بدون بیمه را دارید، بهتر است تا با تفاوت های قرارداد کار با قرارداد پیمانکاری آشنا شوید تا در آینده دچار مشکل نشوید. تفاوت های مهم قرارداد پیمانکاری تک نفره با قرارداد کار عبارتند از:

• تبعیت دستوری از کارفرما: در قرارداد کار، کارگر برای انجام کارها از کارفرما تبعیت می کند، در حالی که پیمانکار استقلال بیشتری در انجام کارها دارد و از کارفرما تبعیت نمی کند.
• ابزار کار: در قرارداد کار ابزار کار با کارفرما است، در حالی که در قرارداد پیمانکاری ابزار کار به عهده پیمانکار است. به عنوان مثال اگر راننده با وسیله نقلیه متعلق به کارفرما مشغول به کار باشد، مشمول قرار کار است. اما در صورتی که وسیله نقلیه متعلق به راننده باشد، می توان قرارداد پیمانکاری تنظیم کرد.
• حجم کار: در رابطه پیمانکاری حجم کار قبل از انجام کار مشخص می شود ولی در رابطه کارگری و کارفرمایی حجم کار لزوما مشخص نمی شود.
• پرداخت با توجه به حجم کار و میزان پیشرفت کار: در رابطه پیمانکاری پرداخت با توجه به میزان درصد پیشرفت کار انجام می گیرد، ولی در رابطه کارگری کارفرمایی پرداخت دستمزد ارتباطی با پیشرفت کار ندارد.

لذا در هنگام تنظیم قرارداد درصدی پیمانکاری شرایط بالا در نظر گرفته شود تا امکان دفاع در هیات های تشخیص مطالبات تامین اجتماعی در صورت بدهی بیمه تامین اجتماعی باشد.

قرارداد مشارکت درصدی در واقع قرارداد همکاری یا شراکت است. در این نوع از قراردادها معمولا سرمایه و تجهیزات اولیه کسب و کار به عهده یکی از طرفین می باشد و انجام کار و بخشی از ابزار کار به عهده طرف دیگر می باشد. در این نوع همکاری نقش کارگر، پیمانکار و کارفرما تعریف نمی شود و طرفین به نوعی شریک یکدیگر محسوب می شوند. در اصطلاح عامیانه به این نوع همکاری "قرارداد پول از من کار از تو " گفته می شود. نمونه هایی از قرارداد مشارکت درصدی عبارتند از:

• قرارداد ناخن کار با سالن زیبایی
• قرارداد درصدی مکانیک با گاراژ مکانیکی
• قرارداد وکلا با موسسات حقوقی

در این قرارداد هر یک از شرکا به میزان توافق‌شده در پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند و سود و زیان حاصل از پروژه را بر اساس توافق‌نامه تقسیم می‌کنند. نکات زیر در تنظیم قرارداد مشارکت درصدی دارای اهمیت می باشد:

• تامین منابع مالی و تجهیزات اولیه: سرمایه و تجهیزاتی که به عهده هر یک از طرفین است در این نوع از قرارداد می بایست مشخص شود. به عنوان مثال باید مشخص شود هزینه اجاره ملک یا هزینه های جاری به عهده چه کسی است.
• تقسیم وظایف و مسئولیت‌ ها: برای حصول نتیجه بهتر و جلوگیری از مشکلات احتمالی بین شرکا، لازم است وظایف و مسئولیت های هر یک از آنها به صورت شفاف مشخص شود.
• تقسیم درآمد یا سود به صورت درصدی: این موضوع باید به صورت دقیق و شفاف در قرارداد مشخص شود. این تقسیم‌بندی می‌تواند بر اساس میزان سرمایه‌گذاری، تخصص، کار و تلاش هر یک از طرفین یا توافقات دیگر باشد. همچنین باید نحوه محاسبه سود یا درآمد و زمان‌بندی پرداخت‌ نیز به وضوح بیان شود.

در قرارداد کار درصدی یا پورسانتی با توجه به ماهیت آن و ارتباط مزدی و تبعی پرسنل با کارفرما مشمول قانون کار و بیمه می باشد. در اینجا یک نمونه قرارداد کار درصدی ارائه شده است. برای دانلود فایل نمونه قرارداد درصدی به صورت pdf، می توانید بعد از انجام تغییرات دلخواه آن را به صورت فایل pdf ذخیره نمایید. برای دانلود رایگان فایل قرارداد بر روی لینک زیر کلیک کنید:

همانطور که مطرح شد قرارداد درصدی یا پورسانتی با توجه به ماهیت آن و ارتباط مزدی و تبعی پرسنل با کارفرما یک نوع قرارداد کار است که مشمول بیمه می باشد. اما در صورتی که تمایل به تنظیم قرارداد درصدی و پورسانتی بدون بیمه دارید،‌ می بایست در قالب قرارداد پیمانکاری تک نفره تنظیم کنید. در اینجا نمونه قرارداد درصدی بدون بیمه برای بازاریاب آمده است. برای دانلود فایل نمونه قرارداد درصدی به صورت pdf، می توانید بعد از انجام تغییرات دلخواه آن را به صورت فایل pdf ذخیره نمایید. برای دانلود رایگان قرارداد درصدی بدون بیمه بر روی لینک زیر کلیک کنید:

در مورد بیمه کردن کارمند با حقوق درصدی و پورسانتی دو حالت زیر وجود دارد:

۱. وجود رابطه کارگر و کارفرمایی

در این حالت کارفرما باید کارمند با حقوق درصدی و پورسانتی را بیمه کند. در واقع اگر بین طرفین رابطه کارگری و کارفرمایی وجود داشته باشد، کارفرما موظف است کارگر را نزد تامین اجتماعی بیمه کند؛ حتی اگر تمام یا بخشی از حقوق او به صورت پورسانتی پرداخت شود.

پورسانتی که به کارگر پرداخت می شود نیز مانند سایر اجزای مزد، مشمول حق بیمه تامین اجتماعی است. به همین دلیل، کارفرما باید مبلغ پورسانت را در لیست بیمه درج کرده و حق بیمه مربوط به آن را پرداخت کند.

مثال: اگر کارمندی در یک ماه ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال حقوق پایه و ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال پورسانت دریافت کند، حق بیمه آن کارمند بر اساس مجموع دریافتی مشمول بیمه محاسبه می شود، نه فقط حقوق پایه.

اگر کارفرما پورسانت را در لیست بیمه درج نکند، سازمان تامین اجتماعی در صورت احراز این موضوع می تواند حق بیمه معوقه و جرایم مربوط را از کارفرما مطالبه کند. همچنین در صورت بیمه نشدن کارگر با حقوق درصدی و اثبات رابطه کارگر کارفرمایی، کارگر می تواند برای شکایت از کارفرما بابت بیمه نکردن، به سامانه جامع روابط کار مراجعه کند.

۲. عدم وجود رابطه کارگر و کارفرمایی

دراین حالت کارفرما الزامی برای بیمه کردن کارمندی که پورسانت دریافت می کند ندارد. در واقع الزام به بیمه کردن افراد توسط کارفرما، فقط در روابط کارگر و کارفرمایی وجود دارد. بنابراین صرف پرداخت پورسانت به یک شخص، به این معنا نیست که کارفرما باید او را بیمه کند. ابتدا باید مشخص شود رابطه حقوقی بین طرفین از نوع کارگر و کارفرمایی است.

برای مثال، اگر پورسانت به نماینده فروش مستقل، حق‌العمل‌کار، دلال، پیمانکار یا شخصی که به‌طور مستقل خدمات ارائه می‌ دهد پرداخت شود، لزوما باعث ایجاد رابطه کارگر و کارفرمایی نمی‌ شود. در این حالت، شخص حقیقی معمولا فعالیت خود را به‌صورت مستقل انجام می‌ دهد. در حالت عدم وجود رابطه کارگر و کارفرمایی برای فرد دریافت کننده پورسانت یا حقوق درصدی، حالت های زیر برقرار است:

• فردی که پورسانت دریافت می کند، تحت مدیریت و نظارت کارفرما نیست.
• ساعات کاری و محل کار مشخصی از سوی کارفرما برای فرد دریافت کننده پورسانت، مشخص نشده است.
• فرد دریافت کننده پورسانت، ممکن است هم‌ زمان با چند شرکت همکاری کند. در چنین شرایطی، اصل بر این است که کارفرما تکلیفی برای بیمه کردن فرد دریافت کننده حقوق درصدی و پورسانتی ندارد.

بله. مبلغ پورسانت و حقوق درصدی، بخشی از درآمد حقوق و دستمزد محسوب شده و مشمول مالیات حقوق است.

در محاسبه مالیات حقوق، مجموع حقوق پایه، پورسانت و سایر مزایای مشمول مالیات ملاک قرار می گیرند. پس از کسر معافیت مالیاتی سالانه، مالیات مطابق نرخ های مقرر محاسبه می شود.

برای مثال: اگر کارمندی در انتهای ماه فروردین، ۲۵ میلیون تومان بابت حقوق پایه و مزایای مشمول مالیات و ۲۰ میلیون تومان بابت پورسانت فروش دریافت کند و سقف معافیت مالیات حقوق آن سال ۴۰ میلیون تومان در ماه باشد. در نتیجه: مالیات حقوق آن کارمند بر اساس مجموع ۴۵ میلیون تومان در نظر گرفته می شود. در واقع حقوق مشمول مالیات بر حقوق برابر است با حقوق و مزایای مشمول مالیات به علاوه پورسانت:

پورسانت + حقوق پایه و مزایای مشمول مالیات حقوق = جمع مبلغ مشمول مالیات بر حقوق

(تومان) ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = جمع مبلغ مشمول مالیات بر حقوق

سقف معافیت مالیات حقوق - جمع مبلغ مشمول مالیات بر حقوق = مبلغ مشمول مالیات حقوق پس از کسر سقف معافیت مالیاتی

(تومان) ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ - ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = مبلغ مشمول مالیات حقوق پس از کسر سقف معافیت مالیاتی

همانطور که در مورد انواع قراردادهای درصدی عنوان شد، قرارداد های کار درصدی مشمول قانون کار هستند. بنابراین تمام حقوق و مزایای قانون کار از جمله عیدی و سنوات می بایست در آن رعایت شود. نکته ای که در اینجا باید به آن توجه کنید این است که در قراردادهای درصدی، عیدی و سنوات به نسبت روز کارکرد سالانه تعلق می گیرد.

از آنجایی که پورسانت یا کارمزد جزء مزد محسوب می شود، در محاسبه مبلغ عیدی و سنوات نیز در نظر گرفته می شود. با توجه به متغیر بودن مبلغ پورسانت در ماه های مختلف سال، رویه هیات های حل اختلاف اداره کار به این صورت است که میانگین پورسانت ۳ ماه آخر را مبنای محاسبه عیدی و سنوات در نظر می گیرند.

فرایند ثبت حسابداری پورسانت فروش، سه مرحله دارد:

1. محقق شدن فروش ماهیانه کارمند و ثبت حسابداری فروش
2. محاسبه پورسانت و ثبت حسابداری شناسایی هزینه پورسانت فروش کارمند
3. ثبت حسابداری پرداخت هزینه پورسانت به کارمند

فرض کنید شرکت الف تنها دارای یک کارشناس فروش است که طبق قرارداد کار، ۵ درصد از مبلغ فروش را به عنوان پورسانت دریافت می‌ کند.

مرحله اول: محقق شدن فروش ماهیانه کارمند و ثبت حسابداری فروش

در این مرحله به محض تحقق سفارشات، ثبت حسابداری فروش کالا صادر می شود. در عمل فروش کالاها با تفکیک فاکتور فروش به صورت مجزا ثبت می شود، اما در اینجا به منظور ساده شدن، مثال کل فروش تیر ماه که توسط کارشناس فروش محقق شده، به صورت یکجا ثبت می شود.

در نتیجه کارشناس فروش موفق می‌ شود در تیرماه کالاهایی را به مبلغ تجمیعی ۳,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال به فروش برساند. آنگاه ثبت حسابداری فروش به قرار زیر است:

مرحله دوم: محاسبه پورسانت و ثبت حسابداری شناسایی هزینه پورسانت فروش کارمند

ابتدا مبلغ پورسانت کارشناس فروش، طبق نرخ پورسانت قید شده قرارداد کار را محاسبه می کنیم:

مبلغ فروش: ۳,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است. همچنین نرخ پورسانت طبق قرارداد کار کارشناس فروش: ۵٪ است. بنابراین:

۱۵۰,۰۰۰,۰۰۰ (ریال) = ۵٪ × ۳,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ = مبلغ پورسانت کارشناس فروش

در پایان تیر ماه شرکت الف هزینه پورسانت را شناسایی می کند که ثبت حسابداری آن به قرار زیر است:

مرحله سوم: ثبت حسابداری پرداخت هزینه پورسانت به کارمند

فرض کنید شرکت در تاریخ ۵ مرداد کل مبلغ پورسانت را به حساب کارشناس فروش واریز کند که ثبت آن به قرار زیر خواهد بود: